على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
755
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كسى كه مبتلا به مغص و پيچش بود . پيچك ( peycak ) ا . پ . انگشتر بىنگين كه از شاخ و استخوان سازند . و گياهى كه بر درخت پيچد مانند عشقه . و گروههء ابريشم و ريسمان . و سربند زنان . و كرم كشتى . پيچكش ( peyc - kac ) ا . پ . آلتى كه بدان پيچهاى فلزى را باز كنند . پيچكوك ( peyc - kuk ) ا . پ . دستهء هر آلتى . پيچمال ( peyc - m l ) ا . پ . التوا و پيچش . پيچند ( peycand ) ا . پ . عصابه . و پيشانىبند زنان . و عشقه . پيچوان ( peyc - v n ) ص . پ . حلقه شده و پيچيده . پيچه ( peyce ) پ . ريشهء گياه عشقه كه بر درخت پيچد . و زلف عملى و عاريه و طرهء زلف و كاكل كه پيچيده بر يكديگر گره زنند . و عقاص كه موىباف باشد . و پيرايه مرصعى كه بر سر عروس بند كنند . و كتيبهء بالاى در خانه . و رمز و ايما و اشاره . و مته و پر ماه و مثقب . و پيچهسرائى : رمزگوئى . پيچيچ ( peycic ) ا . پ . شكنجه و عذاب و آزار و اذيت . پيچيدگى ( peycidagi ) ا . پ . التوا . و پيچيدگى زبان : لكنت زبان . پيچيدن ( peycidan ) ف ل . م . پ . تاب دادن و خم كردن و حلقه زدن . و احاطه كردن و محاصره كردن و لفافه كردن . و محكم نمودن تير را با پيكان بواسطهء زهى كه از پى شتر و جز آن ساخته باشند . و درهم كردن و مشكل ساختن . و فراهم آمدن . و گرد هم آمدن . و ملاقات كردن . و اطاعت نكردن و شورش كردن . و زخم كردن . و كمك كردن و يارى كردن . و ظاهر و آشكارا كردن . و مشوش و پريشان شدن در سخن گفتن . پيچيدن ( paycidan ) ف ل . م . پ . پيچيده شدن . و توزيع كردن . و زخم كردن . و همراهى و رفاقت نمودن . پيچيده ( peycide ) ا . ص . پ . هر چيز تابيده شده و تافته شده و تاب داده شده و گمراه . و سركش . و بازوبندى كه آن را چهار گوشه تافته باشند . پيچيدهدست ( peycide - dast ) ص . پ . ضعيف و ناتوان و كمزور . پيچيله ( picile ) ا . پ . درختى كه بار آن ديرتر از موسم بدست آيد . پيچىئيل ( pici - il ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سال ميمون . مر . سيچقانئيل . پيخ ( pix ) ا . پ . چرك گوش و چرك چشم . و آبى كه از چشم برآيد و مژگانها را بر هم چسباند و بتازى رمص گويند . پيخال ( pix l ) ا . پ . فضلهء مرغان . و چرك كنج چشم . و درد . و لاى هر چيز . و فضلهء هر چيز از حيوان و نبات . و پيخال انداختن : فضله انداختن مرغ . پيخالآلودگى ( pix l - ludagi ) آلايش به فضلهء مرغان و پليدى . پيختن ( peyxtan ) ف م . پ . پيچيدن . پيخس ( payxas ) ا . پ . گمان و فهم از روى گمان و قياس . و كشف چيزى . پيخست ( payxast ) و ( payxost ) ا و ص . پ . نقبزده و ديوارى كه بيخ آن را كنده باشند . و چيزى كه در زير پاى نرم و لگدمال شده . و درمانده و عاجز . و بيمار و محبوس و گرفتار و بندى . و بدبو و متعفن و گنديده شده . و كشف چيزى و پى بردن بدان . پيخسته ( payxaste ) ا و ص . پ . بمعنى پيخست در همهء معانى . و گمان و شك و وهم . و آگنده . پيخوسته ( payxoste ) ص . پ . پايمال شده . و ضعيف و عاجز و درمانده و ناتوان . پيخيدن ( pixidan ) ف ل . م . پ . برخاستن . و توزيع كردن . پيد ( pid ) ا . پ . ترت و مرت و تار و مار . و پراكنده . و بيهوده . و هرچه از تف آتش زرد گشته و ضايع شده باشد . و روغنى كه بدان تير چرخ را اندود مىكنند . پيدا ( payd ) ص . م ف . پ . آشكار و هويدا - نقيض پوشيده و پنهان - و نموده شده و زاده شده . و ظاهر و اختراع و احداث شده و كشف شده . و روشن و واضح و شايع و عام و شيوع و ظهور و بروز . و حاصل شده . و كشف . و نمايش . و محصول . و بطور ظاهر و واضح و آشكار و پيدا شدن : واضح شدن و آشكار و هويدا شدن . و پيش آمدن مانند قرحه . و زحمت كشيدن به بىترتيبى . و اضطراب . و توليد شدن مانند بيمارى . و طالع شدن و ظاهر شدن مانند آفتاب . و پيدا كردن : اختراع كردن و كشف كردن و آشكار كردن و ظاهر كردن و توليد نمودن و يافتن . پيداد ( payd d ) ص . پ . پيدا و آشكار و هويدا . پيداش ( payd c ) ا . پ . آفرينش و خلقت و ايجاد . پيداوار ( payd v r ) ا . پ . محصول و منافع . پيداوسى ( payd vasi ) و ( payd vesi ) ا خ . پ . زرى رايج عهد كيان معادل پنج دينار . پيدايش ( payd yec ) ا . پ . ايجاد . و تولد و ولادت . و آفرينش و خلقت . و كسب و تحصيل . و منفعت و سفر اول تورات